Trung Quốc được cho là đang đẩy nhanh kế hoạch loại bỏ Windows 10 China Government Edition khỏi một số cơ quan và tổ chức nhà nước, trong bối cảnh Bắc Kinh ngày càng chú trọng đến an ninh dữ liệu và mục tiêu giảm sự phụ thuộc vào công nghệ nước ngoài.
Theo các báo cáo được truyền thông quốc tế dẫn lại, Bộ An ninh Nhà nước Trung Quốc đã yêu cầu một số cơ quan và tổ chức nhà nước gỡ bỏ phiên bản Windows đặc biệt này khỏi hệ thống máy tính. Đáng chú ý, động thái này diễn ra sớm hơn so với kế hoạch ban đầu.
Mục lục
Đây không phải Windows 10 thông thường
Windows 10 China Government Edition không phải là phiên bản Windows 10 thương mại mà người dùng phổ thông có thể mua và cài đặt.
Phiên bản này được Microsoft phát triển cùng CMIT, một liên doanh được thành lập giữa Microsoft và CETC, tập đoàn công nghệ điện tử thuộc sở hữu nhà nước Trung Quốc.
Sản phẩm được thiết kế riêng cho các cơ quan chính phủ Trung Quốc nhằm đáp ứng những yêu cầu đặc biệt về kiểm soát dữ liệu và bảo mật.
Microsoft từng cho biết phiên bản này được xây dựng dựa trên Windows 10 Enterprise nhưng đã được tùy chỉnh đáng kể. Một số dịch vụ dành cho người tiêu dùng, chẳng hạn OneDrive, được loại bỏ.
Đồng thời, chính phủ Trung Quốc có nhiều quyền kiểm soát hơn đối với một số thành phần của hệ thống, bao gồm telemetry và quá trình cập nhật. Phiên bản này cũng cho phép sử dụng các thuật toán mã hóa do phía Trung Quốc lựa chọn thay vì chỉ sử dụng những thuật toán mặc định của Microsoft.
Nói cách khác, đây là một nỗ lực nhằm tạo ra một phiên bản Windows phù hợp hơn với yêu cầu về chủ quyền dữ liệu và an ninh công nghệ của Trung Quốc.
Vì sao Trung Quốc vẫn muốn loại bỏ nó?
Điều đáng chú ý là hiện không có bằng chứng công khai cho thấy Windows 10 China Government Edition vừa phát hiện một lỗ hổng bảo mật nghiêm trọng hoặc đã xảy ra một vụ tấn công khiến Trung Quốc phải gỡ bỏ hệ điều hành này.
Microsoft cũng cho biết họ không ghi nhận sự cố bảo mật nào ảnh hưởng đến sản phẩm và phiên bản này vẫn tiếp tục nhận các bản cập nhật bảo mật.
Do đó, không nên hiểu rằng Trung Quốc loại bỏ phiên bản Windows này vì Microsoft đã tạo ra một sản phẩm “không an toàn”.
Vấn đề có vẻ lớn hơn nhiều: Trung Quốc muốn giảm sự phụ thuộc vào công nghệ nước ngoài trong những hệ thống quan trọng của nhà nước.
Đây là một phần trong chiến lược dài hạn của Bắc Kinh nhằm tăng khả năng tự chủ về phần cứng, phần mềm, hệ điều hành, chip, cơ sở dữ liệu và các công nghệ nền tảng.
Lộ trình bị đẩy nhanh
Windows 10 China Government Edition vốn đã có kế hoạch kết thúc vòng đời vào khoảng tháng 2/2027.
Tuy nhiên, theo những thông tin mới được đưa ra, một số cơ quan nhà nước Trung Quốc đã được yêu cầu gỡ bỏ phiên bản này sớm hơn kế hoạch.
Điều này cho thấy quá trình chuyển đổi khỏi nền tảng của Microsoft đang được thúc đẩy nhanh hơn.
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng không có bằng chứng cho thấy toàn bộ cơ quan nhà nước Trung Quốc đã được yêu cầu gỡ Windows 10 cùng một lúc. Thông tin hiện tại chủ yếu nói tới một số cơ quan và tổ chức.
Trung Quốc muốn thay Windows bằng gì?
Trong nhiều năm qua, Trung Quốc đã phát triển một hệ sinh thái hệ điều hành nội địa dựa nhiều trên Linux.
Hai cái tên đáng chú ý là Kylin OS và UOS (Unity Operating System).
Kylin được phát triển bởi Kylin Software, trong khi UOS do Tongxin Software Technology phát triển. Cả hai đều hướng tới việc cung cấp nền tảng máy tính nội địa cho chính phủ, doanh nghiệp và các tổ chức Trung Quốc.
Việc sử dụng các hệ điều hành này giúp Trung Quốc giảm sự phụ thuộc vào Windows và các nền tảng phần mềm nước ngoài.
Quan trọng hơn, khi hệ điều hành, phần mềm văn phòng, cơ sở dữ liệu và phần cứng đều nằm trong hệ sinh thái nội địa, chính phủ Trung Quốc có thể kiểm soát tốt hơn toàn bộ chuỗi công nghệ.
Đây là vấn đề về chủ quyền công nghệ
Nếu chỉ nhìn vào sự kiện này dưới góc độ “Trung Quốc bỏ Windows” thì sẽ bỏ qua phần quan trọng nhất.
Năm 2017, Microsoft từng hợp tác với phía Trung Quốc để tạo ra một phiên bản Windows riêng dành cho chính phủ nước này.
Phiên bản đó đã được tùy biến để đáp ứng những yêu cầu đặc biệt của Trung Quốc về dữ liệu, telemetry, cập nhật và mã hóa.
Nhưng gần một thập kỷ sau, Trung Quốc vẫn đang tiến tới loại bỏ nó.
Điều này cho thấy mục tiêu cuối cùng có thể không chỉ là tìm một phiên bản Windows an toàn hơn, mà là xây dựng một hệ sinh thái công nghệ mà Trung Quốc có thể tự kiểm soát mà không phải phụ thuộc vào các công ty nước ngoài.
Đây cũng là lý do Bắc Kinh ngày càng thúc đẩy việc sử dụng chip, hệ điều hành, phần mềm văn phòng, cơ sở dữ liệu và các nền tảng công nghệ nội địa.
Không chỉ riêng Trung Quốc
Xu hướng này cũng phản ánh một vấn đề lớn đang diễn ra trên toàn cầu.
Trong nhiều năm, các quốc gia đã phụ thuộc vào một số ít công ty Mỹ trong những công nghệ nền tảng như hệ điều hành, chip, điện toán đám mây và phần mềm doanh nghiệp.
Khi quan hệ địa chính trị trở nên căng thẳng, sự phụ thuộc này có thể trở thành một rủi ro chiến lược.
Với Trung Quốc, việc xây dựng hệ sinh thái công nghệ nội địa vì thế không đơn thuần là câu chuyện lựa chọn giữa Windows và Linux.
Đó là câu chuyện về quyền kiểm soát dữ liệu, khả năng tự chủ công nghệ và mức độ phụ thuộc vào các công ty nước ngoài.
Kết luận
Việc Trung Quốc đẩy nhanh quá trình loại bỏ Windows 10 China Government Edition là một dấu hiệu đáng chú ý trong chiến lược tự chủ công nghệ của nước này.
Điều đáng nói là Microsoft từng hợp tác với Trung Quốc để tạo ra một phiên bản Windows được tùy biến riêng cho chính phủ. Tuy nhiên, ngay cả phiên bản đặc biệt đó cuối cùng cũng đang bị thay thế.
Vì vậy, sự kiện này không nên được hiểu đơn giản là “Trung Quốc phát hiện Windows không an toàn”.
Thông điệp lớn hơn có thể là: Bắc Kinh muốn tiến tới một hệ sinh thái công nghệ mà những hệ thống quan trọng của nhà nước không còn phụ thuộc vào nền tảng do các công ty nước ngoài kiểm soát.
